zonderkunstenaarsgeenkunst

Just another WordPress.com weblog

11 Brief Platform ZKGK aan Groen Links

leave a comment »

Zonder Kunstenaars Geen Kunst
Groen Links/ 19 januari Boekmanstichting Amsterdam

Beste fractieleden,

Allereerst willen wij u bedanken voor het feit dat u tijdens het kunstbegrotingsdebat van 17 december als enige (!) fractie de positie van kunstenaars ter sprake heeft gebracht.
We zijn ook heel blij met de handhaving van de Kunstkoopregeling en uw reactie op ons voorstel over Cultuurinvest. Daar wil ik straks graag op terugkomen.

Eerst wil ik terugblikken op de beleidsbrief Beeldende Kunst van minister Plasterk (7-12-07) en het debat zelf.

Maandenlang werd er in de kunstwereld gesproken over de herverdeling van de kunstsubsidies,
Moet het geld van de kunstenaars naar presentatieruimten doorgeschoven worden?
Moet het aantal kunstenaars worden teruggebracht tot een kleine top?

Daar waren verhitte discussies over, die overigens niet door cijfers waren onderbouwd.
De petitie van Lisa Couwenbergh, die werd ondertekend door 420 kunstenaars, is een protest tegen het voorgenomen beleid van minister Plasterk . Net als het emailbombardement van honderden beeldende kunstenaars aan de kamerleden.

Want kunstenaars zijn vogelvrij.
De afgelopen jaren zijn individuele subsidies aan kunstenaars fors gedaald.
In 2004 waren er nog maar 571 van de 12.000 kunstenaars die een individuele subsidie ontvingen!
In 2005 werd bepaald dat de Geldstroom Beeldende Kunst en Vormgeving (BKV), een bedrag van 16,7 miljoen, niet meer rechtstreeks aan kunstenaars mocht worden uitgekeerd.
Waarmee een kwart van de begroting aan de neus van kunstenaars voorbij gaat.
En de bodem is nog niet in zicht.
Het geld voor de startstipendia dreigt te verdwijnen naar een pot internationale contacten.
En de WWIK staat op de tocht, maar kunstenaars vallen hierop terug als hun werkbudget op is.
De WWIK zorgt voor continuïteit en mag niet verloren gaan.

In zijn beleidsbrief heeft van minister Plasterk een deel van de Geldstroom BKV bestemd voor tentoonstellingsplekken (2,5 miljoen, wordt later 4,5 miljoen) en voor dekking van grote museale exposities (500.000). Musea en instituten slokken een steeds groter deel van de begroting op (in 2003 12,1%, in 2004 14, 2%, http://www.culturalpolicies.net) Het is een fenomeen dat zich ook in het buitenland voordoet. Zoals in België, waar men nu probeert bij te sturen door de kunstenaars weer meer geld te geven (zie brief Minister Anciaux op http://www.kunstsubsidiedebat.nl).‘Geef het geld aan de kunstenaars’, zei directeur Bart de Baere van Muhka in Antwerpen, ‘de musea eten hen op.
En daar wil De Baere iets aan doen: het Muhka kondigt aan kunstenaars nu een fatsoenlijk honorarium te gaan betalen!

Verder gaat er 800.000 naar de Premselastichting. Waarmee er een nieuw waterhoofd dreigt te ontstaan, zoals het vroegere Vormgevingsintstituut. Geef het geld direct aan de vormgevers!
En geef ze de mogelijkheid het geld van de WWIK te investeren in hun collectie!
Verder kunnen designers zich redden op de markt. Zij kunnen hun werk in oneindige aantallen door bedrijven laten produceren, in tegenstelling met de autonome kunstenaars die de voedingsbodem zijn voor de creative industries. Beeldende kunst is een prikkel voor innovatie. Trendwatchers als Li Edelkoort gaan bij de kunst te rade. En bovendien zorgen kunstenaarsbroedplaatsen voor een interessant vestigingsklimaat.

In Nederland wordt de kunst overgeleverd aan de tucht van de markt,
maar dat gaat voorbij aan de historische ontwikkelingen.
In de 19de eeuw vallen het hof en de kerk weg als opdrachtgever en de opkomende middenklasse vult het gat niet op. Vooral niet omdat hij sinds de romantiek niet meer in opdacht werkt. Wat had Van Gogh gedaan zonder zijn broer?

Men heeft te weinig oog voor de bijzondere rol van de kunstenaar.
De kunstenaar is onafhankelijk. Vrij. De verpersoonlijking van onze vrije, liberale samenleving. Hij houdt ons een spiegel voor. ‘De kunst is er om de mens aan zichzelf te openbaren, zegt kunstenaar Henk Visch.
Dat mag ook wat kosten. Anders hebben alleen reclameontwerpers en designers een toekomst. En dat is geestelijke zelfmoord.

We mogen de beeldende kunst niet aan de markt overlaten. Mecenassen zijn er nauwelijks in Nederland. Van kunstenaars wordt verwacht dat ze in alle vrijheid, unieke, vernieuwende kunst maken, maar dat is tijdrovend en volstrekt oneconomisch.
Drees bedacht na de Tweede Wereldoorlog de Contraprestatie omdat hij constateerde dat kunstenaars erop achteruit waren gegaan. In 1985 is de Contraprestatie afgeschaft omdat de selectie niet kritisch genoeg was, maar dat is sterk verbeterd, nu kunstenaars steeds opnieuw worden getoetst. Overheidssteun is onmisbaar. Nog steeds.
En dat ziet men ook in andere Europese landen. Ook in Finland en Zweden, maar ook Duitsland, Franrijk en Engeland krijgen kunstenaars inkomenssteun (zie http://www.culturalpolicies.net).

Het accent in de beleidsbrief van Plasterk ligt op presentatie en publieksgerichtheid. Kunst wordt gezien als een product. Kunstenaarsbeleid heeft plaats gemaakt voor Kunstbeleid. Maar voordat kunst in het buitenland kan schitteren, voor het gepresenteerd en verkocht kan worden, moet het eerst worden gemaakt! Zonder kunstenaars geen kunst.
Maar in het debat van 17 december was er niemand, behalve Femke Halsema en Hans van Leeuwen, die de kunstenaar überhaupt ter sprake bracht!

Het ging over de verantwoording van de kunst naar het publiek.
Over kunst voor iedereen (amateurkunst) en kunst overal (regionale spreiding).
Over het conserveren van het verleden (erfgoed) en over een ‘offensief voor Hollandse volkscultuur’
Maar een levende volkscultuur zoals de Elfstedentocht of Koninginnedag hoeft niet te worden gesubsideerd. En wat is Hollands?
Ons Delftsblauw is ontstaan als imitatie van Chinees porselein, de de tulp komt uit Turkije en de aardappel uit onze stamppotten uit Latijns-Amerika …
Identiteit is vloeiend, voortdurend in beweging, en het is gevaarlijk als mensen dat willen vastpinnen op begrippen als Hollandse Volkscultuur. 
Inherent aan het benadrukken van je identiteit is het je onderscheiden van anderen. Het uitsluiten.
Wordt het versterken van de nationale identiteit nu ingezet in de Clash of Cultures?

Ook kunstenaars zijn geïnteresseerd in traditie, maar zij geven er nieuwe betekenissen aan en dat is wezenlijk voor een dynamische cultuur. Kunst is het cultureel erfgoed van morgen. Dat is precies waarom we niet de klederdrachten of de kantklossers hoeven te steunen, maar kunstenaars wèl!.

Om vervlakking te voorkomen is het belangrijk dat naast de volkscultuur ruimte is voor
wat de Duitsers Leitkultur noemen. Iemand moet het voortouw nemen en dat zijn de beeldende kunstenaars.
Tot slot ons advies aan u:

Behoud de startstipendia, die essentieel zijn voor het rijpen van de kunstenaar

Behoud het bedrag voor individuele kunstsubsidies en breidt het uit, het is nu al beneden peil.

Schaf de WWIK niet af, maar verruim de WWIK (70% van de bijstand) door de beperking op te heffen dat je er maar vier van de tien jaar gebruik van mag maken.
Het moet gewoon een basisinkomen zijn voor professionele kunstenaars.
Laat mensen tot 150% bijverdienen en meet de omzet uit de gemiddelde begroting van 5 jaar.

Een kwart van de kunstbegroting betreft de Geldstroom Beeldende Kunst en Vormgeving (BKV), te weten 16,7 miljoen. 13,3 miljoen wordt doorgeschoven.
Oormerk dit geld en zorg dat minimaal 20 % van de Geldstroom direct kunstenaars gaat!
 
Verhoog het kunstbudget van 0,48 naar 1 % van de rijksbegroting.

Stel eisen aan de media dat er van de 854 miljoen euro meer zendtijd komt voor (Nederlandse) kunst op tv. Een serie Kunst Na Karel Appel bijvoorbeeld, want de Nederlandse kunst is
onbekend en dus onbemind
(In Engeland is men trots op de eigen kunstenaars, en is er een site
artistsonfilm.org met louter films over Engelse kunstenaars)

Naast het verhogen van de subsidies kan ook het mecenaat verder worden ontwikkeld.
Aan Kunst en Zaken moet een makelaar worden toegevoegd (zie Financ. Dagbl 22-12-07)
die mandaat heeft het particuliere geld daadwerkelijk binnen te halen.

Naast het Triodos beleggingsfonds voor cultuur, dat zich richt op de kunstinstellingen
kan een fonds zonder winstoogmerk worden opgericht De Maecenas,
die beurzen aan kunstenaars verstrekt.
(Het Belgische Cultuurinvest, een aandelenmaatschappij met half privé, half overheidsgeld
Is voor kunstenaars niet geschikt omdat het winst beoogt).

Om nog te onderzoeken:
de Trusts/Fellowships in Engeland in het kader van
Art&Humanities Research Council (niet kunst als product, maar als creatief proces
en een stimulans voor een kruisbestuiving tussen kunst en wetenschap
Daar kunnen kunstenaars met geld van de Trusts een Fellowship krijgen.
Kunstenaars krijgen voor een of twee jaar een atelier op de universiteit en een jaarsalaris
En ze zijn fellow (collega) van wetenschappers naar keuze, met wie ze in alle vrijheid bepaalde
terreinen kunnen onderzoeken. Stimulans voor innovatie.

Of een aanpak als bij Palais de Tokyo in Parijs, met ateliers en design in het museum voor hedendaagse kunst. Om de musea levendiger te maken…

—————————————————————————————————————————————-
Dit initiatief Zonder Kunstenaars Geen Kunst wordt gesteund door:
Ida van der Lee, Jane Boyd,Frode Bolhuis, Anne Berk, Kunsten 92, Henk Visch, Joost Conijn, Elisabeth Stienstra, Thom Puckey, Eylem Aladogan, Karin Arink, Ida van der Lee, Esther Didden, Jan Grolleman, Loes Heebink, en duizenden anderen

Om nog te onderzoeken:
(a) Trusts – filantropische instanties; die  Fellowships en
Residencies aan kunstenaars verlenen in zowel de privé als
publieke sector waardoor de kunstenaar vooral ruimte en tijd
krijgt om een bepaald project uit te voeren en waarvan de Trust
die belasting voordeel genieten
(b) the Art & Humanities Research Council (AHRC)
financiële steun uit de publieke sector uitsluitend
voor onderzoek/puur onderzoek d.w.z. met geen gegarandeerde eind
resultaat of produkt – laatste cijfers 2008-09 – £103.5m, 2009-10
– £104.4m en 2010-11 – £108.8m. In beide gevallen is er aanzienlijke
concurrentie: er is niet meer dan een fellowship of residency
uitgereikt per schema/Trust; bij de AHRC is de success rate in de
beeldendekunst 20% a 25%.

Advertenties

Written by zonderkunstenaarsgeenkunst

februari 1, 2008 bij 10:36 am

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: